تبلیغات
BAYAZPIX - باغ فین ، نمونه ای بی نظیر از باغ ایرانی
<کد تبلیغات> کسب درآمد
[ ]
 
 
باغ فین ، نمونه ای بی نظیر از باغ ایرانی
نظرات
باغ فین، نام یک باغ ایرانی در کاشان است که حمام فین نیز در آن واقع شده است. سابقه و قدمت باغ فین و بناهای آن به دوره‌ی صفویه باز می‌گردد. وسعت باغ بالغ بر ۲۳ هزار مترمربع و شامل یک حیاط مرکزی است که به وسیله‌ی دیوار، بارو و برج‌های استوانه‌ای‌شکل محصور شده ‌است. باغ فین در سال ۱۳۱۴ به شماره‌‌ی ۲۳۸ در فهرست آثار ملی ثبت شد و در سال ۱۳۹۰ به همراه هشت باغ تاریخی دیگر با عنوان باغ ایرانی به شماره‌ی ۱۳۷۲ در فهرست میراث جهانی قرار گرفت.

باغ فین

باغ فین

باغ فین

باغ فین

باغ فین

باغ فین

تاریخچه

باغ فین یكی از زیباترین و معروف‌ترین باغ‌های ایرانی است كه از آن به‌عنوان نمونه‌ی كامل باغ سازی ایرانی یاد می‌شود. از گذشته‌های بسیار دور، منطقه‌ی فین به واسطه‌ی چشمه‌ی روح‌افزایی كه در آن جریان دارد، مورد توجه حاكمان و پادشاهان بوده است. تاریخ قم، قدیمی‌ترین مأخذ تاریخی موجود، در این خصوص می‌نویسد: «بناها و كاریزهای فین به امر جمشید احداث شده است.» پس از آن احداث بناهای شاهانه را به پادشاهان آل بویه نسبت داده‌اند و در عهد ایلخانان مغول عمارات كهنه‌ی آن (باغ كهنه) نوسازی شده است.

 شكل‌گیری باغ فین در محل جدید خود به دوران صفویه و پس از زلزله‌ی سال ۹۸۲ ه.ق  مربوط می‌شود که ساختمان هشتی ورودی و سردر، كوشك میانی، حمام صفوی و برج و باروی باغ در این دوره شكل می‌گیرد. پس از آن در دوران زندیه عمارت خلوت كریم‌خانی در مجاورت باغ احداث می‌شود و پادشاهان قاجار نیز به فراخور، بخش‌هایی نظیر شترگلوی فتحعلی شاهی، حمام قاجار، تالار شاه‌نشین، خلوت نظام‌الدوله و عمارت بادگیر (كتابخانه‌ی فعلی) را به باغ می‌افزایند. در دوران معاصر نیز الحاقاتی به مجموعه باغ فین اضافه می‌شود.

باغ فین

باغ فین

باغ فین

معماری باغ

معماری این باغ ترکیبی از عناصر طبیعی چون آب و درخت و عناصر ثابت معماری چون بناهای مختلف است. باغ فین یکی از مهم‌ترین نمونه‌های باغ ایرانی است که همچنان زنده و پابرجا مانده است.

آب

آب یکی از عناصر اساسی در طراحی باغ فین است. آب در باغ فین به صورت‌های راکد (در استخر مقابل کوشک و حوض‌خانه‌ی صفوی)، روان (در جوی‌ها)، فورانی (فواره‌ها) و جوششی (ظهور آب از حفره‌های منظم کف حوض در حوض جوش و حوضخانه صفوی و شترگلوی فتحعلی شاه) حضور دارد.

آب جاری در جوی‌ها، استخرها و حوض‌های باغ از چشمه‌ی سلیمانیه تأمین می‌شود. آب این چشمه ابتدا در استخری در پشت باغ جمع می‌شود. اختلاف ارتفاع این استخر نسبت به سطح جوی‌ها، فواره‌هایی را ایجاد کرده ‌است که به روش ثقلی آب را به بالا پرتاب می‌کنند.

چگونگی ساخت و عملکرد فواره‌ها

زیر تمام جوی‌ها و دور تمام حوض‌ها در عمق یک متری زمین لوله‌هایی به اسم تنبوشه و از جنس سفال تعبیه شده که از یک طرف به حوض‌های اصلی متصل‌اند و طرف دیگر آن در انتهای جوی مسدود است. آب از یک طرف وارد و چون انتهای لوله مسدود است آب از فواره‌ها خارج می‌شود. چون سطح زمین شیب دارد برای اینکه فشار تقسیم شود قطر لوله را متفاوت ساخته‌اند. ابتدای لوله از انتهای آن قطورتر است به این ترتیب فشار تقسیم می‌شود و آب به یک میزان از فواره خارج می‌شود. آب حوض اصلی از دوازده چشمه داخل آن می‌جوشد که به آن حوض جوش گفته می‌شود. از آن به بعد، آب در جوی‌هایی با کاشی‌های فیروزه‌ای جریان می‌یابد. رنگی که با رنگ خاکی صحراهای اطراف در تضاد است.

باغ فین

باغ فین

باغ فین

باغ فین

باغ فین

باغ فین

طراح سیستم آب رسانی

طراح این سیستم آب‌رسانی، ریاضی‌دان معروف قرن دهم و عصر صفوی، غیاث‌الدین جمشید کاشانی است. وی دویست سال قبل از پاسکال از قانون اختلاف سطح استفاده کرده و از شیب طبیعی زمین بهره برده است.

درخت

مهم‌ترین گیاهان باغ فین، شامل ۵۷۹ اصله درخت سرو و ۱۱ اصله درخت چنار است. اغلب درختان باغ، بین ۱۰۰ تا ۴۷۰ سال سن دارند. طی پانزده سال گذشته و به خصوص بعد از سال ۱۳۸۶، مجموعه‌ای از عوامل، موجب بروز فاجعه‌‌ی خشکی و بیماری درختان شد.

بناهای موجود در باغ

در طراحی اولیه‌ی باغ حفظ تقارن، اهمیت ویژه‌ای داشته ‌است. به تدریج و با دخالت شاهان از این تقارن کاسته شده‌ است.

كوشك صفوی (شترگلوی شاه عباسی)

كوشك به قصر کوچکی گفته می‌شود كه معمولا در مركز باغ ایرانی و در محل تلاقی محور اصلی طولی و عرضی قرار می‌گیرد. كوشك مركزی باغ در دوره‌ی شاه عباس اول به منظور تفریح و تفرج، برگزاری مراسم جشن و بارعام در دو طبقه ساختهو در دوره‌ی شاه صفی، عمارت زیبای كلاه فرنگی بر فراز آن اضافه شد كه امروزه اثری از آن وجود ندارد.

 كوشك صفوی از جمله كوشك‌های چهارضلعی است و فضای آن به گونه‌ای طراحی شده كه بر چهارسوی باغ گشوده می‌شد. وجود حوض در مركز این عمارت، فضایی دلنشین را ایجاد می‌کرد.

برج و باروی باغ (حصار محیطی)

از خصوصیات بارز باغ فین، برج و باروی مستحكم آن است كه باغ را به صورت باغ قلعه در آورده است. با دیدن برج و باروی باغ فین علاوه بر اینكه استحكام و ایمنی بالای باغ را در نظر می‌آورد شكوه و جلال شاهانه آن را نیز در ذهن متبادر و آن را از سایر باغ‌های معمولی متمایز می‌کند.

 در دوران صفویه (دوران شكل‌گیری باغ) حصار اصلی باغ به همراه  ۴ برج احداث می‌شد، ولی در دوره‌های بعد، تغییراتی در شكل و فرم آن ایجاد شد و حتی برج جنوبی باغ به دلایل نامعلومی به كلی تخریب و نیز در دوران قاجار با افزوده شدن بخش‌هایی نظیر خلوت نظام‌الدوله و اصطبل، ۳ برج به حصار محیطی باغ افزوده شد.

باغ فین

باغ فین

باغ فین

باغ فین

باغ فین

حمام‌ها

در ضلع شرقی و در پشت حصار اصلی باغ دو باب حمام (كوچك و بزرگ) در مجاورت یكدیگر قرار دارند كه به لحاظ پیشینه‌ی تاریخی به حمام‌های صفویه و قاجاریه معروف هستند. هر دو حمام مانند سایر حمام‌های قدیمی بعد از گذر از میان در (راهروی ارتباطی) به بینه (رختكن) و سپس از آنجا به گرم‌خانه (صحن حمام) وارد می‌شوند كه در آنجا خزینه‌ی آب گرم و حوض‌های دیگر وجود دارد. فضای حمام به گونه‌ای بوده كه عموم نیز می‌توانستند بدون وارد شدن به باغ از آن استفاده كنند. امروزه دو حمام به هم متصل شده و درب‌هایش از بیرون باغ بسته هستند. در سال ۱۲۶۸ ه.ق امیركبیر، مرد بزرگ تاریخ ایران، در حمام كوچك به شهادت رسیدند و دیگر از آن زمان به بعد باغ فین به حمام فین شهره است.

عمارت هشتی ورودی و سردر

ساختمان هشتی ورودی و سردر در زمان شكل‌گیری باغ (دوران صفویه) در دو طبقه ساخته شده است كه در ادوار مختلف تغییراتی در شكل آن صورت گرفته است. عمارت سردر مشتمل بر تالار وسیع و ایوان‌هایی است كه عمارت را بر چهارسوی باغ مشرف می‌سازد.

خلوت كریم‌خانی

در دوره‌ی كریم خان زند، در مجاورت باغ و در جبهه‌ی جنوب‌غربی آن مجموعه‌ای متشكل از خلوت و چند بنای دیگر ساخته شد كه امروزه حیات خلوت كریم‌خانی تعمیر شده و مورد بهره‌برداری قرار گرفته است. این اندرونی مشتمل بر حیاط كوچكی است كه دو سوی آن را اتاق‌های تودرتو احاطه كرده‌اند. دسترسی به این مكان علاوه بر دری كه رو به باغ باز می‌شود از معبر عمومی نیز ممکن می‌شود. در حال حاضر از این مكان به‌عنوان مهمان‌سرای اداره‌ی میراث فرهنگی استفاده می‌شود.

شترگلوی قاجاری

این بنا از الحاقات دوران قاجار است. فتحعلی شاه قاجار به دلیل دلبستگی فراوان به صفای باغ فین و چشمه‌ی سلیمانیه به حاج حسن خان صدر اعظم اصفهانی دستور داد تا باغ فین را كه در اثر زلزله سال ۱۱۹۲ ه.ق تخریب شده بود به بهترین وجه تعمیر و تزیین کنند. در همان زمان بود كه شترگلوی قاجاری در قسمت جنوبی باغ احداث شد. این بنا متشكل از صفه شاه‌نشین، حوضخانه، حیات خلوت‌ها و اتاق‌های مجاور آن است. از جذابیت‌های این فضا نقاشی‌های باشکوهی است كه ساختمان را مزین کرده است.

حوض جوش

از نمونه‌های تحسین‌برانگیز مهندسی آب در داخل باغ فین، حوض جوش است كه از الحاقات دوران قاجار به شمار می‌آید. این حوض دارای صد‌و‌شصت حفره است. مكانیزم این حوض طوری طراحی شده است كه جوشش آب از هشتاد حفره انجام می‌پذیرد و از هشتاد حفره‌ی دیگر، آب به داخل حوض فرو می‌رود و از طریق تنبوشه‌های سفالی به سمت حوض دوازده فواره سرازیر و باعث به كار افتادن فواره‌های آن می‌شود .

اتاق شاه‌نشین

تالار سرپوشیده و اتاق‌های گوشواره‌ی آن از الحاقات دوران قاجار به شمار می‌روند. در همان دوران به منظور بالاتر بردن كیفیت بصری جلوی اتاق شاه‌نشین حوض جوش و دوازده فواره ساخته شدند. از دیرباز از تالارهای بزرگ سرپوشیده به منظور پذیرایی از مهمانان استفاده می‌شد كه از این رو به آن شاه‌نشین می‌گویند. این اتاق به واسطه‌ی داشتن ۵ در (پنجره) مشرف به حیاط به اتاق پنج‌دری و به دلیل بازشوهای كشویی عمودی آن به اتاق ارسی نیز معروف است.

خلوت نظام‌الدوله

در سال ۱۲۴۲ ه.ق. حاج علی‌محمد خان صدر اصفهانی، ملقب به نظام‌الدوله (داماد فتحعلی شاه)، به حاكمیت كاشان منصوب شد. ایشان باغ فین را به عنوان محل سكونت و دیوانخانه برگزیدند. از این رو در ضلع غربی و در خارج از محدوده‌ی اصلی باغ به منظور اندرونی و حرمسرای خویش عمارت جدیدی احداث کردند كه به خلوت نظام‌الدوله مشهور شد. امروزه موزه‌ی ملی كاشان روی بخشی از مخروبه‌های نظام‌الدوله قرار گرفته است و تنها هشتی ورودی و بخشی از اتاق‌های پشت موزه از آن باقی مانده است.

باغ فین

باغ فین

باغ فین

باغ فین

باغ فین

تقسیم‌گاه آب (چشمه زنانه)

آب چشمه پس از طی مسافتی حدود ۲ كیلومتر و گذر از ۱۷ حلقه چاه به مظهر قنات (چشمه‌ی سلیمانیه) در پشت باغ وارد می‌شود. شاه عباس برای طراحی اولیه‌ی باغ فین جایگاه باغ را همجوار مظهر قنات در نظر می‌گیرد تا باغ اولین مكانی باشد كه آب چشمه به آن وارد می‌شود. بالغ بر یک‌سوم آب چشمه قبل از ورود به محوطه‌ی باغ به این مكان وارد شده و سپس از طریق كانال‌های زیرزمینی به حوض‌های شترگلوی صفوی، شترگلوی فتحعلی‌شاهی و حوض جوش هدایت می‌شود. در قدیم، این فضا به چشمه‌ی زنانه معروف بوده، ولی امروزه ساختار آن تغییر شكل و كاربری یافته است.

موزه‌ی ملی كاشان

در سال ۱۳۳۷ شمسی، گروهی از شخصیت‌های كاشانی و نطنزی گرد هم می‌آیند و پس از تشكیل انجمن حفاظت آثار باستانی كاشان و نطنز تصمیم می‌گیرند موزه‌ی ملی كاشان را در ضلع غربی باغ و روی مخروبه‌های خلوت نظام‌الدوله احداث کنند تا اینكه در سال ۱۳۴۶ شمسی به همت و كمك‌های دوست‌داران فرهنگ و هنر، موزه‌ی ملی كاشان راه‌اندازی می‌شود.

كتابخانه و الحاقات مجاور آن

ساختمان كتابخانه (عمارت بادگیر) در ضلع شرقی باغ بنا شده است. از سال ۱۳۳۴ شمسی، از این بنا به منظور تأسیس كتابخانه‌ی عمومی امیركبیر مورد استفاده قرار گرفته است.

باغ فین

باغ فین

منبع: http://www.kojaro.com/


جمعه 17 اردیبهشت 1395ساعت : ساعت 11 و 00 دقیقه و 00 ثانیه| نویسنده : Mehraad Bayaz
می توانید دیدگاه خود را بنویسید
Can you get taller with yoga? دوشنبه 16 مرداد 1396 ساعت 05 و 36 دقیقه و 03 ثانیه
I am in fact happy to read this web site posts which consists of plenty of helpful facts, thanks for providing such information.
BHW جمعه 25 فروردین 1396 ساعت 05 و 06 دقیقه و 31 ثانیه
I love what you guys are up too. This type of clever work and reporting!
Keep up the very good works guys I've included you
guys to my own blogroll.
BHW پنجشنبه 24 فروردین 1396 ساعت 06 و 11 دقیقه و 12 ثانیه
Superb, what a blog it is! This blog provides useful data
to us, keep it up.
شاداب جمعه 17 اردیبهشت 1395 ساعت 18 و 13 دقیقه و 48 ثانیه
سلام ممنونم از اینکه به وبلاگم سرزدی

لینکت کردم

برات ارزوی موفقیت میکنم
Mehraad Bayaz پاسخ داد:
سلام دوست خوبم. ممنون.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
صفحات اجتماعی
آخرین مطالب
درباره ما
موضوعات
نظر سنجی
کدوم بخش وبلاگ رو بیشتر دوست دارید؟





لینک دوستان
آرشیو مطالب
نویسندگان
برچسب ها
پیوندهای روزانه
دیگر موارد
تعداد مطالب :
تعداد نویسندگان :
آخرین بروز رسانی :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
بازدید کل :
آخرین بازدید :

آدرس IP شما
رتبه در گوگل
رتبه بندی
bayazpix.mihanblog.com value bayazpix.mihanblog.com trustrank bayazpix.mihanblog.com Real PageRank bayazpix.mihanblog.com Alexa/PR bayazpix.mihanblog.com Tic/PR bayazpix.mihanblog.com Tic/PR bayazpix.mihanblog.com Tic/PR bayazpix.mihanblog.com Tic/PR
بازدید
تبلیغات سایت